O rodzajach yerba mate

 

- czyli co warto wiedzieć, SŁOWNIK

 

1. Krótko o tym, jak przygotowuje się yerba mate, zanim trafi na półki.

Jak powszechnie wiadomo, yerba mate to zmielone listki i gałązki jednej rośliny- Ilex paraquariensis, czyli ostrokrzewu paragwajskiego. Krzak ten rośnie na różnych plantacjach i w prawie każdym przypadku jest inaczej przygotowywany zanim trafi do herbaciarni. Kiedy po około trzech latach wzrostu ostrokrzewy są gotowe do zbioru, ścina się liście i gałązki. Zbiór trafia do przetwórni, gdzie poddany jest procesowi blanszowania, czyli podgrzania do temperatury nawet 500°C. Później następuje suszenie. Yerba mate umieszcza się w specjalnych komorach, gdzie przepływa ciepłe powietrze lub filtrowany, a także niefiltrowany dym. Następnie Mate musi odpocząć i nabrać odpowiedniego dla gatunku smaku, toteż leżakuje od kilkunastu miesięcy, do nawet kilku lat. Przed rozsypaniem listki i gałązki są mielone do odpowiedniego rozmiaru i wtedy zapakowane w paczkach trafiają na półki.

2. Czego można się dowiedzieć o yerba mate z jej opakowania.

Yerba mate dzieli się na wiele gatunków. Każdy z nich pochodzi z innej plantacji i ma swój oryginalny proces przetwarzania zanim będzie gotowy do spożycia. Bardzo ważny jest też klimat w jakim znajduje się plantacja, rodzaj gleby, czy pogoda która towarzyszy wzrostowi ostrokrzewów. Oprócz tego każdy kraj, który zajmuje się yerbą ma swoje tradycje, dzięki którym mate nabiera jeszcze innego smaku i aromatu.

W PARAGWAJU najczęściej używaną obróbką jest suszenie mate nad dymem z ogniska. Dzięki temu smak przypomina wędzoną śliwkę lub tytoń. Taki wędzony susz jest bardzo pożądany, ze względu na silny smak i działanie. Najczęściej spożywane tam mate zawierają patyczki.

W ARGENTYNIE można znaleźć najwięcej odmian i gatunków yerba mate. Nie są one już tak mocne jak te z Paragwaju, ponieważ proces suszenia i leżakowania jest dużo krótszy. Za to wybór jest ogromny! Najwięcej smaków, aromatów i doświadczeń dla podniebienia. Wiele yerb z Argentyny nadaje się dla początkujących, choć zaawansowani też mają w czym wybierać.

W BRAZYLI najpopularniejsze są Erva Mate, czyli yerby z bardzo drobno zmielonymi liśćmi. Nie każdy jest ich zwolennikiem, ponieważ ze względu na dużą ilość pyłu, bardzo łatwo można zanieczyścić bombillę, ponadto zostawiają na języku nieprzyjemne uczucie piasku. Erva Mate to dość delikatna yerba.

To tyle, jeśli chodzi o pochodzenie różnych gatunków. Teraz zajmiemy się rozszyfrowaniem tego, co jest napisane na opakowaniu.

3. Słownik YERBA MATE - czyli przydatne słówka i nazwy mate które można znaleźć na opakowaniach, sposoby przyrządzania, nazwy akcesoriów i inne.

 

  • ELABORADA con palo - mate z gałązkami i patyczkami, jest delikatniejsza od despalady, ale patyczki nadają rewelacyjnego smaku.
  • ELABORADA sin palo/ DESPALADA - mate bez patyczków, bardziej esencjonalna i o wyrazistym smaku.
  • Selecion Especial / premium - mate z lepiej wyselekcjonowanymi listkami i patyczkami, długo leżakowana - mocniejsza.
  • Suave - mate w wersji delikatniejszej "light".
  • sin humo - mate leżakowana nad para wodną (bez dymu).
  • Saborizada/ aromatizada - mate z dodatkami owoców lub naturalnego olejku.
  • Endulzada - mate w wersji słodkiej, z reguły wzbogacana stewią.
  • Compuesta/ con hierbas - mate z dodatkiem różnych ziół.
  • Organica - mate organiczna.
  • Barbacua - poddana procesowi prażenia (zielona).
  • Tostada - poddana procesowi palenia (brązowa).
  • Silueta/ silhouette - (sylwetka) mate wspomagająca odchudzanie. Najczęściej z dodatkiem ziół i cytrusów.
  • Erva Mate/ Chimararo - mate bardzo drobno zmielona - pylista.
  • con bajo contenido polvo - mate pozbawiona pyłu.
  • Pomelo - odmiana grejpfruta
  • Limón - cytryna
  • Manzana - jabłko
  • Naranja - pomarańcza
  • Energia guarana - mate z dodatkiem owoców guarany, posiadających dużą ilość kofeiny.
  • Libre de gluten - mate bezglutenowa.

 

4. Tradycyjne sposoby przyżądzania i akcesoria do Yerba Mate.

  • Calebasa - tykwa, wydrążony owoc przeznaczony do picia mate.
  • Guampa - róg bydlęcy lub krowia racica, naczynie używane do picia terere
  • Palo Santo - święty pal, zielone drzewo o specyficznym żywicznym zapachu. Robione są z niego naczynia przeznaczone do picia mate.
  • Matero - naczynie do picia mate, ale także osoba która ją pije.
  • Bombilla - rurka bambusowa lub ze stali, zakończona sitkiem.
  • Yerbera - naczynie w którym przetrzymuje się mate
  • Yuyo - (chwasty) wszystkie dodatki do mate: zioła, owoce, czy cukier, które czasem się dodaje dla poprawienia smaku, lecz zgodnie z tradycją nie powinny się tam znaleźć.
  • Curado - obróbka wstępna naczynia do mate, aby było trwalsze i lepiej służyło
  • Lavado -  mate po wielu dolewkach wody, bez smaku i mocy, popłuczyny,
  • albo „spalona” przez zalanie suszu przegotowaną wodą.
  • Mate terere - mate na zimno. Zalewana zmrożona wodą.
  • Mate de leche - mate zalewana ciepłym lub zimnym mlekiem.
  • Mate cerveza - mate zalewana zimnym piwem.
  • Mate de russo - mate zalewana sokiem z pomarańczy.
  • Mate dulce - mate słodzona, najlepiej cukrem trzcinowym.
  • mate amargo - mate przyrządzana bez cukru.
  • Mate yerbeado/ cocido - mate podawana w kubku, jak zwykła herbata
  • Cebador - osoba przygotowująca mate, gospodarz, mistrz ceremonii.

 

Teraz na pewno wiecie więcej o rodzajach yerba mate. Mimo wszystko, to dopiero początek przygody z tą niesamowitą rośliną. Dopiero po spróbowaniu każdy z Was będzie mógł ocenić każdy rodzaj i wybrać swój ulubiony gatunek pod względem smaku, aromatu i doświadczeń podniebienia.