Japońska Ceremonia Herbaty


Rola natury

Dla kultur Dalekiego Wschodu charakterystyczny jest pogląd, że istnieje pewien porządek natury. Postępowanie zgodne z nim sprzyja życiu, postępowanie wbrew niemu powoduje zaburzenia, katastrofy i śmierć, albo wyczerpuje energię postępującego i skraca mu życie.

W uproszczeniu naturalny porządek rzeczy oznacza:

  • …że wszelki byt jest rodzajem przepływu energii.
  • Z czego wynika nietrwałość wszystkiego co istnieje, czyli zmienność każdego bytu, a więc…
  • każda rzecz po pewnym czasie przechodzi w swoje przeciwieństwo.
  • Przemiany zachodzą płynnie i stopniowo.
  • Każda żywa rzecz jest w trakcie przemiany i ruchu.
  • Wszystko co w bezruchu i nie zmienia się jest martwe lub do śmierci zmierza.

W związku z tym należy się uczyć wykonywania każdej czynności zgodnie z tym naturalnym porządkiem, by go nie zaburzać i by przedłużać sobie życie. Takie działanie oznacza również medytację nad tym rytmem i dążenie do zrozumienia go.

Chińczycy zowią ten naturalny porządek rzeczy dao, czyli “drogą”, albo cyklem przemian yin/yang. Energię, której przepływ tworzy świat nazywa się qi (chi). To koncepcja taoistyczna, lecz chyba nawet tamtejsi muzułmanie uważają ją za sposób, w jaki wszystko działa.

Zgodnie z nimi wykonuje się i ćwiczy wszelkie dziedziny tradycyjnych sztuk dalekowschodnich, a w szczególności parzy herbatę. Jednak wnioski z teorii nie muszą być zawsze takie same. Dlatego w różnych krajach sposoby uprawiania tych dziedzin są odmienne.

Przykładem wspomnianych różnic są ceremonie herbaciane japońskie i chińskie.

 

Chanoyu – japońska ceremonia parzenia herbaty


 

W naszym odczuciu sposób, w jaki odbywa się parzenie herbaty w Japonii jest bardziej sformalizowany i ograniczony mnóstwem reguł. W rzeczywistości jednak jest tak, jak napisał mistrz Rikyu, że istota spowadza się do sprawienia wreżenia chłodu latem, ciepła – zimą, wzięcia odpowiedniej ilości węgla i odpowiedniej ilości herbaty. Inna definicja to znalezienie dobrej herbaty, świeżej wody, zagotowanie do odpowiedniej temperatury i zalanie wrzątkiem herbacianego proszku. Wrażenie komplikacji to skutek rygorystycznej dyscypliny, jaką narzucają sobie jej uczestnicy.

Wynika ona z przeświadczenia, że jakakolwiek ingerencja ludzka w naturalny bieg rzeczy zakłóca go, więc należy ją ograniczyć do minimum. Woda nie musi się poruszać, bo ze źródła jest i tak świeża. Grzanie na ogniu powoduje jej ruch. Gesty mistrza muszą być oszczędne i celowe, by zaburzać naturalną sytuację w minimalnym stopniu. Stąd też użycie sproszkowanej herbaty, gdyż można ją wypić natychmiast po wymieszaniu z niezbyt gorącą wodą. Naczynia do parzenia są zrobione w sposób najprymitywniejszy, niedokładny, by być w zgodzie z przypadkowością działania natury (sabi). Herbatę należy wypić ograniczoną liczbą łyków. Inne panujące zasady, ograniczające temat rozmów, wyznaczające gesty wykonywane przez uczestników, a nawet ich ilość (słynne trzykrotne obrócenie czarki przy oglądnięciu jej i skomentowaniu wyglądu), mają ograniczyć ingerencję uczestników w panującą sytuację.

Wystrój pomieszczenia (pawilon herbaciany) jest również prosty, bez jaskrawych kolorów, nieregularny, by nawiązywać do prawdziwej natury. Goście ubierają się jednakowo, bez różnicy, każdemu podaje się osobno, ale tak samo parzoną herbatę. Samuraje i urzędnicy pozostawiają przed wejściem do pawilonu oznaki swej pozycji (np. miecze), wejście natomiast jest tak niskie, by każdy musiał się schylić. Uczestnicząc więc w chanoyu odrzuca się wszystko, co wynika z uprzednich przekonań, względów społecznych itd. W ceremonii udział bierze się takim, jakim akurat jesteś, a nie takim, jakim się innym wydaje.

Także jednak i w tym wypadku uczestnicy wybierają spośród siebie shokyaku, autorytet, który pomaga mistrzowi kierować rozmową i własnym przykładem poucza gości, jak należy się zachować.

To, że ceremonia odbywa się w pawilonie w ogrodzie, poprzedza ją spacer po nim, a dekorację wnęki w ścianie tokonoma stanowi zwój z wykaligrafowaną sentencją, odnoszącą się do natury lub porządku rzeczy oraz odpowiedni do pory roku kwiat, ma spowodować, że uczestnicy tym bardziej wczują się w przyrodę i działające w niej prawa natury – jej rytmiczne przemiany, zwiewność i efemeryczność.


Dla zainteresowanych tematem mamy jeszcze jeden artykół o Roli psychiki, medytacji i treningu


Autorem tekstu jest Jaromir Śniegowski Prezes WCTA - Polskiego Towarzystwa Rozwoju Chen Tai Ji Quan. Jest również instruktorem tegoż stylu i naucza w Krakowie

Powyżej Autor wraz z wielkim mistrzem Chen Xiaowangiem podczas ceremoni

"Zamkniętych Drzwi"